O czym chcesz poczytać?
  • Słowa kluczowe

  • Tematyka

  • Rodzaj

  • Artysta

Emilie Flöge – austriacka Coco Chanel i miłość Gustava Klimta



Parasole, koszulki, pocztówki, magnesy, puzzle, kubki, filiżanki, talerze… Czy jest jeszcze w Wiedniu rzecz, na którą nie przeniesiono pary z Pocałunku Gustava Klimta? Ale kim oni właściwe są? Złączeni w miłosnym uścisku i zaklęci w złocie – tak charakterystycznym dla malarza – pozostają anonimowi dla wielu zwiedzających wiedeński Belweder. A to błąd, ponieważ Klimt – jak przypuszczają niektórzy badacze – przedstawił na tym obrazie dwie niezwykłe postaci wiedeńskiej bohemy okresu belle époque. Siebie samego oraz utalentowaną projektantkę mody Emilie Louise Flöge.

Emilie Flöge, 1910, fot. pinterest

Emilie Flöge, 1910, fot. pinterest


„Przez lata platonicznie (?) zakochana w Gustavie Klimcie”1 – to zdanie można znaleźć w leksykonie poświęconym wybitnym austriackim kobietom. Dotyczy ono właśnie Emilie Flöge. Trudno rozstrzygnąć, czy malarz darzył o 12 lat młodszą Emilie czymś więcej niż tylko przyjaźnią. Poznali się, gdy miała 17 lub 18 lat. Źródła wskazują na rok 1891 lub 1892. Bardziej prawdopodobna wydaje się pierwsza data, gdyż w tym właśnie roku Helene Flöge (siostra Emilie) wyszła za mąż za Ernsta Klimta (brat Gustava). Przy tej okazji Emilie i Gustav mogli się po raz pierwszy spotkać. Gdy 9 grudnia 1892 nieoczekiwanie – w wieku 28 lat – zmarł mąż Helene, malarz postanowił pomóc młodej wdowie, która była w tym czasie w ciąży, i zaopiekował się nią.

Klimt stał się częstym gościem u państwa Flöge, razem z nimi spędzał również wakacje w domu nad jeziorem Attersee (tamtejsze krajobrazy uwiecznił na wielu obrazach). To właśnie w czasie letnich wypadów nad jezioro on i Emilie zbliżyli się do siebie, a według niektórych stali się wręcz nierozłączni.

Emilie Flöge Gustav Klimt

Emilie Flöge i Gustav Klimt w łodzi na jeziorze Attersee, fot. Emma Bacher | 1909, © private collection, Courtesy Klimt-Foundation, Vienna

W 1902 Klimt namalował najbardziej znany obraz przedstawiający Emilie. Modelka stoi wyprostowana, opierając jedną rękę na biodrze. Uderza jej pewność siebie. Portret wywołał skandal wśród wiedeńskiej elity, gdy w 1903 został pokazany na wystawie „Secesji”.

Oburzenie budziła odważna suknia, w której pozowała Flöge. Długa, bogato zdobiona i zmysłowo opinająca ciało, podkreśla piękną sylwetkę modelki. Nawet matka Emilie była zszokowana. Czy słusznie?

Gustav Klimt Portret Emilie Flöge

Gustav Klimt Portret Emilie Flöge, detal | 1902, Vienna Museum

Z pewnością sukienkę z obrazu można uznać za dość odważną jak na tamte czasy. Jednak trzeba pamiętać, że Flöge nie była jedynie zwykłą panną z wiedeńskich wyższych sfer. Zalicza się ją do grona najważniejszych projektantek mody tamtego okresu. Artykuł w „Harper’s Bazaar” poświęcony jej osobie zatytułowano „Przed Coco Chanel była Emilie Flöge. Projektantka, o której świat mody zapomniał”2. Dlatego warto przypomnieć jej historię.

Emilie Flöge Gustav Klimt

Emilie Flöge w sukni „ogrodowej” w Litzlberg’u, sfotografowana przez Gustava Klimta | 1906, fot. dzięki uprzejmości © Klimt-Foundation, Vienna

Karierę Emilie rozpoczęła w szkole mody, założonej przez jej siostrę Pauline. W 1899 wszystkie trzy siostry Flöge wspólnie wygrały konkurs, dzięki czemu mogły zaprezentować na wystawie projekt sukni z batystu.

Zachęcane przez ojca, kilka lat później otworzyły salon mody w Wiedniu przy Mariahilferstraβe w tzw. Casa Piccola. Nazwa ta pochodzi od popularnej kawiarni Dominika Casapiccoli, która znajdowała się na parterze budynku. Salon nazwały po prostu „Siostry Flöge”.

Emilie Flöge w Atelier "Siostry Flöge", fot. redlist

Emilie Flöge w Atelier „Siostry Flöge”, fot. redlist

Zaprojektowaniem wnętrza zajął się znany architekt Josef Hoffmann, związany z Warsztatami Wiedeńskimi (z niem. Wiener Werkstätte). Elegancki salon w stylu art nouveau odwiedzały najznakomitsze osoby wiedeńskiej śmietanki towarzyskiej. Zaglądały tam często kobiety, które do historii przeszły dzięki obrazom Klimta m.in. Margarethe Stonborough-Wittgenstein oraz Adele Bloch-Bauer (znana jako „Złota Dama”).

Siostry podzieliły się zadaniami. Najstarsza – Helene – doradzała klientom, Pauline prowadziła biuro, a Emilie pełniła funkcję dyrektorki artystycznej. To ona projektowała stroje i wyjeżdżała dwa razy w roku do Paryża i Londynu, aby zapoznać się z najnowszymi trendami.

Emilie Flöge Gustav Klimt

Emilie Flöge, fot. Hans Böhler | 1910, źródło: theredlist.com

Jej projekty cieszyły się niezwykłą popularnością. Szczególne uznanie zdobyła luźna sukienka inspirowana pracami Paula Poireta. Sama projektantka chętnie nosiła ten model. Jednak nie wszystkie jej prace odnosiły sukcesy. Często zarzucano jej zbyt wielką ekstrawagancję. Z pewnością poczucie stylu Emilie wyprzedzało tamtą epokę. Może właśnie to zafascynowało Klimta, który bardzo chętnie portretował wiedeńskie damy ubrane w najbardziej awangardowe suknie autorstwa Flöge.

Emilie Flöge w sukni zaprojektowanej przez Gustava Klimta | 1906, źródło: theredlist.com

Przez kolejne lata siostry rozwijały salon. Oprócz ubrań zaczęły sprzedawać też ręcznie zdobione przedmioty codziennego użytku. Modowe imperium przetrwało I wojnę światową, rozpad cesarstwa austro-węgierskiego, kryzys i ogromną inflację. Chociaż grono klientów znacznie zmniejszyło się, to salon sióstr Flöge nadal cieszył się popularnością. Kres ich karierze położyło dopiero przyłączenie Austrii do III Rzeszy. U sióstr Flöge kupowali chętnie bogaci Żydzi, którzy zaraz po Anschlussie zaczęli uciekać z Wiednia. Dlatego niedługo po 1938 roku siostry musiały zamknąć swój salon. W kolejnych latach Emilie urządziła sobie własne studio w domu, gdzie dalej tworzyła. Niestety pod koniec wojny jej dobytek (projekty oraz wiele cennych prezentów od Klimta) zniszczył ogromny pożar.

Emilie Flöge, fot. Friedrich Walker | 1910, źródło: theredlist.com

Emilie – jak na tamte czasy – była kobietą niezwykle wyzwoloną i, co warto podkreślić, całkowicie niezależną finansowo. Nigdy nie wyszła za mąż oraz nie założyła rodziny. To była jej świadoma decyzja.

Czy powodem była niespełniona miłość do Klimta? Trudno dojść prawdy. Gdy malarz zmarł w 1918, Emilie zebrała ich korespondencję i spaliła. Nigdy też nie spisała swoich wspomnień.

Emilie Flöge Gustav Klimt

Emilie Flöge w sukni „koncertowej” w Litzlberg’u, sfotografowana przez Gustava Klimta | 1906, fot. dzięki uprzejmości © Klimt-Foundation, Vienna

Wielu historyków zaprzecza, jakoby Klimta i o 12 lat młodszą projektantkę mody mogło łączyć głębsze uczucie. Miały o tym świadczyć liczne romanse Klimta, z którymi nigdy się nie krył. Jednak gdy w styczniu 1918 roku wracał do zdrowia po wylewie, jego pierwsze słowa brzmiały – „Emilie powinna przyjść”.

Emilie Flöge Gustav Klimt

Emilie Flöge i Gustav Klimt w ogrodzie, Villa Oleander | 1910, © private collection, Courtesy Klimt-Foundation, Vienna

Niecały miesiąc później umarł. Emilie żyła jeszcze wiele lat. Zmarła 26 maja 1952 w Wiedniu.


Bibliografia:
-Korotin Ilse (red.), biografia: Lexikon österreichischer Frauen, Tom 1, Böhlau Verlag, Wiedeń 2016.
-Mroczkowska J., Przed Coco Chanel była Emilie Flöge. Projektantka, o której świat mody zapomniał:  http://www.harpersbazaar.pl/kultura/3901/przed-coco-chanel-byla-emilie-flge-projektantka-o-ktorej-swiat-mody-zapomnial.
-Néret G., Gustav Klimt, Taschen/Edipresss Polska, Warszawa 2005.
-Greiner M., Auf Freiheit zugeschnitten. Emilie Flöge: Modeschöpferin und Gefährtin Gustav Klimts, Kremayr & Scheriau 2014.
-https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20160605_OTS0037/emilie-floege-im-fokus-100-jahre-nach-ihrer-letzten-gemeinsamen-sommerfrische-mit-gustav-klimt-bild


  1. Zob. Hasło w leksykonie : Flöge, Emilie (Louise) w: biografia: Lexikon österreichischer Frauen, Tom 1, red. Ilse Korotin, Böhlau Verlag, Wiedeń 2016, s. 855.
  2. J. Mroczkowska, Przed Coco Chanel była Emilie Flöge. Projektantka, o której świat mody zapomniał, http://www.harpersbazaar.pl/kultura/3901/przed-coco-chanel-byla-emilie-flge-projektantka-o-ktorej-swiat-mody-zapomnial (dostęp: 30.09.2017).
Olga Wesołowska

» Olga Wesołowska

Wielbicielka sztuki, szczególną sympatią darzy impresjonistów. Interesuje się też literaturą i filmem. Studentka kulturoznawstwa na Uniwersytecie Łódzkim.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *



ns-wspieram-post

Spodobał Ci się artykuł? Wesprzyj nas »