Ciało jest dziełem boskim. „Lekcja anatomii doktora Tulpa” i pierwsze teatry anatomiczne

„Oto tu kieruje się do nas elokwencja doktora Tulpiusa,
Gdy zręczną ręką rozcina sine członki.
Słuchaczu, ucz się siebie samego i gdy podążasz
Od jednego członka ku drugiemu,
Wiedz, że w najmniejszej nawet części
Kryje się Bóg.”
Caspar Barlaeus

Theatrum anatomicum to widowisko parateatralne o silnym moralizatorskim wydźwięku i towarzyszącym mu ustalonym obrządku. Stanowiło ono nowy rodzaj rozrywki dla ludu, lecz przede wszystkim było okazją do poznania mechanizmów zachodzących w ludzkim ciele. Teatry takie, choć organizowane w różnych częściach Europy, szczególną popularność zdobyły w Północnych Niderlandach i tam też utrwaliły się jako tradycja, począwszy od 1550 roku, kiedy w klasztorze św. Urszuli w Amsterdamie pokazano po raz pierwszy publicznie sekcję zwłok1.

Rembrandt Harmensz. van Rijn <em>Lekcja anatomii doktora Tulpa</em> | 1632, olej na płótnie, 169,5 × 216 cm, Maurithuis

Rembrandt Harmensz. van Rijn Lekcja anatomii doktora Tulpa, detal | 1632, olej na płótnie, 169,5 × 216 cm, Maurithuis

Czytaj dalej


  1. A. Ziemba, Iluzja a realizm. Gra z widzem w sztuce holenderskiej 1580-1660, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2007, s. 144.