Są w Polsce miejsca, które nie przypominają muzeów. Nie prowadzą przez nie wytyczone ścieżki zwiedzania, a zamiast gablot i podpisów oferują autentyczną przestrzeń twórczą. W niektórych czas zatrzymał się wraz z ostatnim gestem artysty, inne zyskały nowe życie dzięki kolejnemu pokoleniu twórców. To dawne pracownie malarzy, rzeźbiarzy, architektów – wnętrza, w których wciąż czuć obecność ich mieszkańców, a pozostawione szkice, narzędzia czy niedokończone dzieła opowiadają historie równie fascynujące jak same prace. Otwierane dla zwiedzających tylko przy wyjątkowych okazjach, pozwalają zajrzeć za kulisy procesu twórczego i zobaczyć sztukę z zupełnie innej perspektywy – jako zapis codziennej pracy, poszukiwań i artystycznych eksperymentów.



*
Pracownia sztuki konceptualnej Wandy Czełkowskiej
ul. Magazynowa 14A, Warszawa
Ukryta przy ulicy Magazynowej na Mokotowie pracownia Wandy Czełkowskiej to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na mapie warszawskich historycznych pracowni artystycznych. Mieści się w dawnym warsztacie samochodowym, który rzeźbiarka zaadaptowała na swoją przestrzeń twórczą. Industrialne wnętrze do dziś zachowało swój charakter i stanowi integralną część spuścizny artystki.



Wystawa Magdalena Abakanowicz/ Wanda Czełkowska w Pracowni sztuki konceptualnej Wandy Czełkowskiej, fot. Norbert Piwowarczyk, dzięki uprzejmości Wanda Czełkowska Studio
Wanda Czełkowska (1930–2021) była jedną z najwybitniejszych przedstawicielek polskiej awangardy. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, związana z II Grupą Krakowską, konsekwentnie przekraczała granice klasycznej rzeźby. Od figuratywnych realizacji z lat 50. przeszła do minimalistycznych form i sztuki konceptualnej, w której najważniejszą rolę odgrywały przestrzeń, relacje między obiektami oraz sam proces myślenia o dziele. Jej twórczość prezentowano na najważniejszych wystawach w Polsce i za granicą, a prace do dziś znajdują się w kolekcjach najważniejszych muzeów sztuki współczesnej.
To właśnie w mokotowskiej pracowni powstawały realizacje, które ugruntowały jej pozycję jako jednej z najbardziej oryginalnych artystek swojego pokolenia. Dla Czełkowskiej przestrzeń była integralnym elementem procesu twórczego. Rozmieszczenie obiektów, szkiców, fotografii i materiałów tworzyło rodzaj wielowymiarowej instalacji, w której granica między pracownią a dziełem sztuki niemal zanikała.
Dziś pracownia należy do sieci warszawskich Historycznych Pracowni Artystycznych i jest stopniowo udostępniana publiczności. Zwiedzanie odbywa się podczas specjalnych wydarzeń, dni otwartych oraz zorganizowanych oprowadzań.
Dom i pracownia Magdaleny Abakanowicz
ul. Bzowa 1, Warszawa
Dom i pracownia Magdaleny Abakanowicz na warszawskim Mokotowie to miejsce, które pozwala zajrzeć do świata jednej z najwybitniejszych polskich artystek XX wieku. Budynek został zaprojektowany specjalnie z myślą o jej potrzebach twórczych i przez lata pełnił funkcję zarówno domu, jak i przestrzeni pracy. Do dziś zachowały się tu archiwa, dzieła sztuki, dokumentacja oraz park rzeźby, tworzące nieformalne muzeum poświęcone życiu i twórczości artystki.
To właśnie tutaj Magdalena Abakanowicz (1930–2017) rozwijała kolejne etapy swojej twórczości – od monumentalnych abakanów, które przyniosły jej światową sławę, po cykle figur ludzkich, takie jak Tłum, Plecy czy Agora. Pracownia pozostaje miejscem opieki nad jej spuścizną, a działająca tu Fundacja Marty Magdaleny Abakanowicz Kosmowskiej i Jana Kosmowskiego zajmuje się archiwizacją, konserwacją i popularyzacją dorobku artystki. Zwiedzanie jest możliwe podczas wydarzeń specjalnych lub po umówieniu się.
Pracownia Jerzego Beresia i Marii Pinińskiej-Bereś
Czerwony Prądnik, Kraków



Pracownia Jerzego Beresia i Marii Pinińskiej-Bereś, fot. Anna Stankiewicz, dzięki uprzejmości Fundacji im. Marii Pinińskiej-Bereś i Jerzego Beresia
Za niepozornymi drzwiami domu na Czerwonym Prądniku w Krakowie zachowała się jedna z najciekawszych pracowni artystycznych w Polsce. To właśnie w tym miejscu przez kilkadziesiąt lat tworzyli Maria Pinińska-Bereś i Jerzy Bereś, dwoje wybitnych rzeźbiarzy, których twórczość na trwałe wpisała się w historię polskiej sztuki współczesnej. Zachowane wnętrza, narzędzia, modele i archiwalia pozwalają zobaczyć przestrzeń, w której rodziły się jedne z najbardziej oryginalnych realizacji polskiej neoawangardy.
Jerzy Bereś (1930–2012) zasłynął dzięki rzeźbom i manifestacjom artystycznym wykorzystującym drewno, kamień i naturalne materiały, natomiast Maria Pinińska-Bereś (1931–1999) była pionierką sztuki feministycznej w Polsce. Jej charakterystyczne, utrzymane w odcieniach bieli i różu rzeźby oraz instalacje podejmowały temat cielesności, kobiecej tożsamości i społecznych stereotypów.
Wspólna pracownia była miejscem pracy oraz przestrzenią nieustannego dialogu dwóch silnych, niezależnych osobowości artystycznych.
Dziś opiekę nad pracownią sprawuje Fundacja im. Marii Pinińskiej-Bereś i Jerzego Beresia. Przestrzeń nie jest dostępna do codziennego zwiedzania, jednak bywa otwierana podczas wydarzeń specjalnych, oprowadzań i projektów organizowanych przez Fundację.
Dom Hansenów w Szuminie
Mlekicie 4, Szumin
Położony nad Bugiem drewniany dom Zofii i Oskara Hansenów to nie tylko dawna letnia pracownia architektów, ale przede wszystkim materialny manifest słynnej Formy Otwartej, koncepcji, która zakładała, że architektura powinna zmieniać się wraz z potrzebami swoich mieszkańców. Budowany od 1968 roku dom był jednym z nielicznych projektów Hansenów zrealizowanych zgodnie z ich wizją, bez kompromisów narzucanych przez ówczesne realia budowlane.



Dom Zofii i Oskara Hansenów w Szuminie (oddział Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie), fot. Jakub Certowicz | 2015, źródło: materiały prasowe Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
Każdy element tej przestrzeni – od ruchomego wyposażenia po ogród i otaczające go instalacje – podporządkowany został idei życia w nieustannie zmieniającej się, współtworzonej przez użytkowników architekturze. To właśnie tutaj Oskar Hansen prowadził legendarne Letnie Szkoły, a dom stał się miejscem eksperymentów, spotkań i dyskusji kolejnych pokoleń artystów oraz architektów.
Od 2014 roku dom znajduje się pod opieką Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, a od 2017 roku jest jego oddziałem. Zwiedzanie odbywa się w ramach oprowadzań i programu wydarzeń organizowanych przez muzeum, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualny harmonogram.
Pracownia i Galeria Plenerowa Rzeźb Zbigniewa Maleszewskiego
ul. Bugaj 15/17, Warszawa
Pracownia Zbigniewa Maleszewskiego to jedno z tych miejsc, w których czas zdaje się płynąć wolniej. Zachowane dzieła, szkice i przedmioty codziennego użytku tworzą autentyczną przestrzeń pracy jednego z najwybitniejszych powojennych polskich rzeźbiarzy i architektów. To właśnie tutaj tworzył uczeń pracowni Le Corbusiera w Paryżu.



Pracownia Zbigniewa Maleszewskiego, Fundacja na rzecz rzeźby polskiej im. Zbigniewa Maleszewskiego, fot. Edyta Paduch, źródło: www.fundacjarzezby.pl
Zbigniew Maleszewski (1924–2017), żołnierz, działacz opozycyjny, architekt i rzeźbiarz. To on zainspirował stworzenie Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku. Stworzył też wiele znanych na całym świecie dzieł, m.in. pomnik gen. Kazimierza Pułaskiego w Denwer czy pomnik Polaków poległych za wolność Turcji w Dacta.
Dziś pracownia znajduje się w programie Warszawskich Historycznych Pracowni Artystycznych. Nie jest dostępna do stałego zwiedzania, ale bywa otwierana podczas wydarzeń organizowanych przez Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków, dzięki czemu można zajrzeć do miejsca zachowanego niemal w niezmienionym stanie.
Pracownia Karola Tchorka i Katy Bentall
ul. Smolna 36, Warszawa
Za drzwiami pracowni przy ulicy Smolnej kryje się niezwykła opowieść o trzech pokoleniach ludzi sztuki. To tutaj na początku lat 50. XX wieku Karol Tchorek stworzył swoją pracownię rzeźbiarską, budując ją z elementów rozebranej oficyny. Powstały w niej jedne z jego najważniejszych realizacji, w tym słynny projekt tablic upamiętniających miejsca egzekucji mieszkańców Warszawy podczas II wojny światowej. Zachowały się również modele rzeźb, archiwalia, projekty i kolekcja dzieł sztuki.



Pracownia Karola Tchorka, fot. Tomasz Kaczor, dzięki uprzejmości Muzeum Warszawy
Po śmierci rzeźbiarza pracownią opiekował się jego syn, krytyk sztuki Mariusz Tchorek, a następnie jego żona, brytyjska artystka Katy Bentall. To ona przekształciła historyczne wnętrze w miejsce dialogu między sztuką współczesną a historią Warszawy, gdzie organizuje wystawy, rezydencje i działania badawcze. W 2021 roku przekazała pracownię miastu, wzbogacając ją jednocześnie o rodzinne archiwa.



Pracownia Karola Tchorka, fot. Tomasz Kaczor, dzięki uprzejmości Muzeum Warszawy
Od 2022 roku opiekę nad pracownią sprawuje Muzeum Warszawy. Dziś można ją zwiedzać regularnie – we wtorki i soboty – a oryginalne wyposażenie, rzeźby i dokumenty sprawiają, że jest to jedno z najlepiej zachowanych miejsc twórczości artystycznej w stolicy.
Pracownia jest otwarta dla zwiedzających we wtorki i soboty.
Pracownia Janusza Stannego i Teresy Wilbik-Stanny
al. Jana Pawła II, Warszawa



Pracownia Janusza Stannego, źródło: um.warszawa.pl
Janusz Stanny to jeden z najwybitniejszych polskich ilustratorów i grafików. To właśnie w tej pracowni stworzył m.in. ilustracje do książek: Karampuk Ludwika Jerzego Kerna (1968), Przygody Sindbada Żeglarza Bolesława Leśmiana (1972, 1977), Lwy Hanny Januszewskiej (1975) czy Drzewiej pod Giewontem Adama Pacha (1977). W pracowni tworzyła również jego żona Teresa Wilbik-Stanny, która także była wybitną ilustratorką, zajmującą się głównie ilustrowaniem książek dla dzieci i projektowaniem okładek. Pracownię przy alei Jana Pawła II, ówczesnej ulicy Marchlewskiego, artyści wyremontowali samodzielnie, nadając jej unikatowy charakter. Tworzyli w tym miejscu przez blisko pięćdziesiąt lat.
Dziś jest to miejsce, w którym można nie tylko poznać twórczość Janusza Stannego i Teresy Wilbik-Stanny, ale także zobaczyć związane z nimi archiwalia oraz wystawę ilustracji i obrazów. Pracownia jest udostępniania do zwiedzania podczas wydarzeń kulturalnych.
Pracownia Jarnuszkiewiczów
Rynek Nowego Miasta 21/23 lokal 1A, Warszawa
Rodzinna Pracownia Jarnuszkiewiczów skrywa dorobek trzech pokoleń artystów rzeźbiarzy. Zanim Mieczysław (ojciec) i Wojciech (syn) Jarnuszkiewiczowie przenieśli się do pracowni przy Rynku Nowego Miasta, działali w skromnym baraku na gruzach powojennego miasta. W latach 50., w dowód uznania za ich znaczny wkład w odbudowę stolicy, otrzymali pracownię w lokalu 1A, przy Rynku Nowego Miasta 21/23.



Pracownia rodziny Jarnuszkiewiczów, fot. Szymon Pulcyn, źródło: um.warszawa.pl
Jarnuszkiewiczowie odtwarzali historyczną tkankę przedwojennej Warszawy. Dzięki maszynom do obróbki i modelowania metalu, które Mieczysław Jarnuszkiewicz sprowadził do Warszawy ze Śląska, powstawały stylowe dekoracje mansardowych okien i lukarn wznoszonych na nowo dachów Starego Miasta, atrakcyjne formy rzygaczy, a także popularne szyldy sklepów i restauracji.
Imponujące realizacje Jarnuszkiewiczów na stałe wpisały się w krajobraz powojennej Warszawy. Z pracownią przy Rynku współpracował także starszy brat Wojciecha, Jerzy. Po śmierci Mieczysława Jarnuszkiewicza i emigracji Wojciecha do Kanady, w latach 60. pracownię przejął najmłodszy syn Wojciecha – Krystyn wraz z żoną Anną.
Na tym nie kończy się jednak historia tego miejsca. Dziś pracownią opiekuje się dr Maria Komorowska, wnuczka Mieczysława Jarnuszkiewicza. Pani Maria podtrzymuje twórczy klimat tego miejsca. Kontynuuje rodzinną tradycję artystyczną, tworząc grafiki z papieru czerpanego i ceramikę.
W pracowni odbywają się zajęcia dodatkowe dla studentów, a nawet organizowane są koncerty.
Pracownia Emilii i Andrzeja Dłużniewskich
ul. Freta 53/55 lokal 7, Warszawa
Za drzwiami pracowni przy ulicy Freta kryje się historia jednego z najciekawszych artystycznych duetów polskiej sztuki współczesnej. Emilia i Andrzej Dłużniewscy przez lata tworzyli tu swoje obrazy, rysunki i obiekty, jednocześnie prowadząc niezależną działalność wystawienniczą. W latach 1980–1993 ich mieszkanie przy ulicy Piwnej stało się legendarną Galerią Piwna 20/26 – ważnym miejscem spotkań środowiska artystycznego i prezentacji sztuki spoza oficjalnego obiegu PRL.



Pracownia Emilii i Andrzeja Dłużniewskich, fot. Szymon Pulcyn, źródło: um.warszawa.pl
Wnętrze pracowni do dziś zachowało swój niepowtarzalny charakter. Centralne miejsce zajmuje drewniany stół, przy którym spotykali się artyści, pisarze i krytycy sztuki, a ściany wypełniają nie tylko prace Dłużniewskich, lecz także dzieła podarowane przez zaprzyjaźnionych twórców, m.in. Lawrence’a Weinera czy Nam June Paika. Zachowały się również archiwa, fotografie, przedmioty codziennego użytku i niewielkie rzeźby – słynni Geonauci, stworzeni po utracie wzroku przez Andrzeja jako część procesu powrotu do aktywności twórczej.
Od 2019 roku pracownia posiada status Warszawskiej Historycznej Pracowni Artystycznej. Nie jest klasycznym muzeum – nadal pracują w niej Emilia i Kajetan Dłużniewscy, dlatego można ją odwiedzać przede wszystkim podczas wydarzeń specjalnych lub po wcześniejszym umówieniu wizyty.
Pracownia artystyczna Tadeusza Kulisiewicza
(Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej w Kaliszu)
ul. Kościuszki 12, Kalisz
Pracownia artystyczna Tadeusza Kulisiewicza stanowi wyjątkową część ekspozycji Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej. Wnętrze pracowni zostało zrekonstruowane z oryginalnego wyposażenia warszawskiego atelier artysty, które zgodnie z jego wolą przekazano rodzinnemu miastu. Oprócz miejsca pracy z charakterystycznym stołem można zobaczyć kolekcję unikatowych eksponatów przywiezionych z różnych zakątków świata, dzieła sztuki ludowej, przedmioty kultu, a nawet prekolumbijskie figurki przywiezione przez artystę z Meksyku, które stanowią jednocześnie najstarsze eksponaty w całym muzeum.



Pracownia Tadeusza Kulisiewicza, Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej, źródło: www.muzeumwkaliszu.pl
Oprócz tego na wystawie można obejrzeć największe w Polsce zbiory twórczości Tadeusza Kulisiewicza – ponad sto prac graficznych i rysunkowych.
Pracownia Zbyluta Grzywacza
Biały Prądnik, Kraków
Pracownia-muzeum Zbyluta Grzywacza na krakowskim Białym Prądniku to niezwykłe miejsce, w którym można przenieść się w czasie i poznać nie tylko twórczość, ale i zainteresowania artysty. Tutaj obok sztalug i obrazów znajdują się zgromadzone przez Zbyluta zbiory minerałów i skamieniałości.
Ta wyjątkowa przestrzeń pozwala dogłębnie poznać Zbyluta Grzywacza, jednego z najważniejszych przedstawicieli polskiej Nowej Figuracji i współzałożyciela krakowskiej Grupy Wprost.



Pracownia Zbyluta Grzywacza, fot. Adam Rzepecki | 1995, źródło: facebook.com/ZbylutGrzywacz
Niezwykłości temu miejscu dodaje również Pani Joanna Boniecka, znawczyni twórczości Zbyluta, opiekunka spuścizny artysty, która oprowadza po pracowni.
Możliwość zwiedzania po wcześniejszym umówieniu się.
A może to Cię zainteresuje:
- Historyczne pracownie artystów, które warto znać - 13 sierpnia 2026
- Najbardziej designerskie budynki muzeów na świecie - 17 lipca 2026
- Najciekawsze polskie kolekcje prywatne i gdzie je zobaczyć - 12 lipca 2026
- Albertina udostępnia pierwszy na świecie internetowy katalog rysunków Gustava Klimta - 8 lipca 2026
- Między historią a współczesnością. Muzeum Rodu Książąt Lubomirskich otworzyło swoje podwoje w Krakowie - 7 lipca 2026
- Polska sztuka za granicą. Wystawy polskich artystów, które warto zobaczyć w 2026 roku - 24 czerwca 2026
- „Japonka” wraca do Warszawy. Obraz, który przez ponad sto lat wymykał się historii - 16 czerwca 2026
- LEGO upamiętni ukończenie bazyliki Sagrada Família największym zestawem w historii - 8 czerwca 2026
- Klimt na wysokości 18 metrów. Wyjątkowa renowacja w wiedeńskim Burgtheater atrakcją dla publiczności - 2 czerwca 2026
- Między marmurem karraryjskim a mitologią. We Włoszech powstało Museo Mitoraj - 27 maja 2026



















































