Sztuka w „niższych tonach” współczesności: 61. Międzynarodowa Wystawa Sztuki – La Biennale di Venezia 2026

61. Międzynarodowa Wystawa Sztuki – La Biennale di Venezia
9 maja – 22 listopada 2026 roku
Wenecja

Wiosną 2026 roku Wenecja ponownie stanie się najważniejszym punktem na mapie świata sztuki: 61. Międzynarodowa Wystawa Sztuki – La Biennale di Venezia, trwająca od 9 maja do 22 listopada – rozgrywać się będzie pomiędzy monumentalnymi przestrzeniami Giardini della Biennale i Arsenale, a także w dziesiątkach lokalizacji rozsianych po całym mieście.

59. Międzynarodowa Wystawa Sztuki – La Biennale di Venezia 2022, Biennale sztuki w Wenecji, wydarzenia ze świata sztuki, życie kulturowe, niezła sztuka

59. Międzynarodowa Wystawa Sztuki – La Biennale di Venezia 2022, fot. pierluigi1956, źródło: depositphotos.com

Tegoroczna edycja, zatytułowana In Minor Keys, została zaprojektowana przez kuratorkę Koyo Kouoh jako subtelna, wielogłosowa narracja o świecie znajdującym się w stanie napięcia. Zamiast spektakularnych gestów i dominujących narracji Biennale proponuje spojrzenie „w niższych tonacjach” skupione na tym, co marginalne, wyciszone i często pomijane.

Wystawa główna w Arsenale ma charakter eseju kuratorskiego, który rozwija się przez ponad sto prac artystów i kolektywów z różnych części świata. Zamiast jednej dominującej tezy pojawia się tu sieć powiązanych tematów takich jak: pamięć, trauma, migracja, język, relacje między ludźmi i środowiskiem. Biennale 2026 wyraźnie przesuwa punkt ciężkości w stronę globalnego Południa oraz praktyk artystycznych zakorzenionych w doświadczeniu wspólnotowym i postkolonialnym.

Równolegle do wystawy głównej odbywa się aż dziewięćdziesiąt dziewięć prezentacji narodowych oraz ponad trzydzieści wydarzeń towarzyszących, co sprawia, że Biennale przybiera formę rozproszonego archipelagu narracji artystycznych. Każdy pawilon staje się autonomiczną interpretacją współczesności, od projektów eksplorujących tożsamość i historię, po instalacje wykorzystujące nowe technologie i media immersyjne.

Szczególnie interesujące w tej edycji są realizacje, które operują dźwiękiem, ruchem i językiem jako materiałem artystycznym, przez co podważają tradycyjne hierarchie percepcji. W wielu pracach powraca pytanie o to, jak komunikujemy się w świecie zdominowanym przez konflikty i nierówności, czy możliwe są alternatywne formy porozumienia.

Na tym tle wyjątkowo ciekawie prezentuje się udział Polski. Oficjalna ekspozycja w pawilonie narodowym, zlokalizowanym w Giardini, nosi tytuł Liquid Tongues i została przygotowana przez artystów Bognę Burską i Daniela Kotowskiego. Instalacja audiowizualna bada alternatywne systemy komunikacji, od języka migowego po dźwięki wielorybów, i tworzy doświadczenie oparte na słuchaniu, cielesności i wspólnocie. Projekt angażuje m.in. osoby głuche i słyszące, podkreślając różnorodność sposobów postrzegania świata.

Jednak polska obecność na Biennale 2026 nie ogranicza się do oficjalnego pawilonu. Jednym z najważniejszych wydarzeń towarzyszących jest wystawa Tadeusz Kantor (1915–1990). Emballage, Cricotage and Madame Jarema, prezentowana w historycznych przestrzeniach Procuratie Vecchie przy Placu św. Marka.

To właśnie ta ekspozycja wnosi szczególnie istotny kontekst historyczny i artystyczny, przywołując twórczość Tadeusza Kantora, jednego z najważniejszych przedstawicieli europejskiej awangardy XX wieku, oraz Marii Jaremy, wybitnej rzeźbiarki i malarki związanej z Grupą Krakowską. Wystawa koncentruje się na ich wzajemnych relacjach artystycznych i ideowych, ukazuje również dialog między teatrem Kantora a abstrakcyjnymi formami Jaremy.

Kantor, znany z koncepcji „teatru śmierci” i praktyk takich jak ambalaż czy cricotage, redefiniował granice między sztuką wizualną a performansem i tworzył dzieła o silnym ładunku emocjonalnym i egzystencjalnym. Jarema natomiast rozwijała język abstrakcji, badając ruch, ciało i dynamikę formy. Ich zestawienie w Wenecji nie jest przypadkowe – stanowi próbę wpisania polskiej awangardy w szerszy, międzynarodowy kontekst historii sztuki.

W efekcie Biennale 2026 jawi się jako wydarzenie, które operuje zarówno teraźniejszością, jak i pamięcią. Z jednej strony prezentuje najnowsze praktyki artystyczne, z drugiej – sięga do dziedzictwa i reinterpretuje je w świetle współczesnych problemów.

Całość tworzy wielowarstwowe doświadczenie, w którym Wenecja nie jest jedynie tłem, lecz też aktywnym uczestnikiem narracji. Miastem na styku historii, sztuki i globalnych przemian. Tegoroczna edycja Biennale nie proponuje prostych odpowiedzi, ale raczej zaprasza do uważnego słuchania i refleksji właśnie w „niższych tonach”, które często okazują się najważniejsze.

Dowiedz się więcej »

Bibliografia:
1. “Liquid Tongues” project in the Polish Pavilion for Venice Biennale 2026, Instytut Adama Mickiewicza, iam.pl/en/liquid-tongues-project-polish-pavilion-venice-biennale-2026.
2. Tadeusz Kantor (1915–1990). Emballage, Cricotage and Madame Jarema, witryna Cricoteka.pl, cricoteka.pl/pl/tadeusz-kantor-1915-1990-emballage-cricotage-and-madame-jarema-wydarzenie-towarzyszace-biennale-arte-2026.
3. Witryna La Biennale Di Venezia, labiennale.org/en/art/2026.