„Pamięć rzeczy. Sto lat – sto spojrzeń na kolekcję Muzeum Hutnictwa w Chorzowie”
13 XII 2025 – 1 III 2026
Muzeum Hutnictwa w Chorzowie
Kuratorzy wystawy: Robert Bartkowski, Tomasz Owoc

Sto obiektów i sto historii, które tworzą wyjątkową opowieść o pamięci zamkniętej w rzeczach. Od 13 grudnia 2025 r. Muzeum Hutnictwa w Chorzowie zaprasza na jubileuszową wystawę „Pamięć rzeczy. Sto lat – sto spojrzeń…”, przygotowaną z okazji 100-lecia tradycji muzealniczych w mieście.

Pamięć rzeczy. Sto lat – sto spojrzeń na kolekcję Muzeum Hutnictwa w Chorzowie

Wystawa opowiada historię rodzącego się muzealnictwa w Chorzowie oraz przemian lokalnych zbiorów, które przez dekady rozwijały się wraz z miastem i jego mieszkańcami. Punktem wyjścia są pierwsze muzealia gromadzone od 1925 roku przez Stanisława Wallisa, twórcę historyczno-etnograficznej kolekcji.

Wyjątkowość kolekcji polega na jej ciągłości – jest tworzona nieprzerwanie od 1925 roku i ściśle związana z historią regionu i miasta Chorzów i jego przemysłowej tożsamości. To zbiór, który powstawał razem z miastem: z darów mieszkańców, zakładów pracy, rodzin hutniczych i lokalnych społeczników. Dzięki temu kolekcja nie jest „abstrakcyjna” – jest głęboko osadzona w lokalnej pamięci, a jednocześnie zawiera obiekty o wartości ogólnopolskiej i europejskiej.

Edward Dwurnik, MZK, detal | 1974, Muzeum Hutnictwa w Chorzowie

Dlaczego warto zobaczyć wystawę?

To pierwsza okazja, by zobaczyć w realnej przestrzeni sto najważniejszych obiektów kolekcji, które przez cały rok prezentowane były wyłącznie w formie cyfrowej. To zamknięcie unikalnego projektu „100 na 100. Sto eksponatów na sto lat tradycji – kolekcja Muzeum Hutnictwa w Chorzowie” w formie wystawy, w której wszystkie historie spotykają się w jednym miejscu i czasie. Skala tego przedsięwzięcia jest wyjątkowa – rzadko zdarza się, by tak szeroki i przekrojowy wybór zbiorów został pokazany jednocześnie. To nie tylko wystawa jubileuszowa, ale podsumowanie stu lat kolekcjonowania i interpretowania dziedzictwa regionu.

Mszał wrocławski, wyd. Jan Haller | 1505, Muzeum Hutnictwa w Chorzowie

Dzisiejsze zbiory Muzeum Hutnictwa stanowią unikatowy zapis rozwoju przemysłu, lokalnej tożsamości i kultury Górnego Śląska. Obejmują obiekty zarówno regionalne, jak i o znaczeniu ogólnopolskim. Na wystawie są prezentowane najcenniejsze i najbardziej niezwykłe eksponaty – od średniowiecznych monet i starodruków, przez przemysłowe artefakty, po dzieła sztuki i ślady codzienności dawnych mieszkańców.

Wystawa nie próbuje opowiedzieć wszystkiego. Zamiast gotowej narracji proponuje selekcję śladów, detali i przedmiotów, które uruchamiają wyobraźnię. To nie jest opowieść „o mieście”, lecz zaproszenie do osobistego czytania Chorzowa – przez rzeczy, które przetrwały wojny, zmiany granic, upadki przemysłu i prywatne dramaty. Widz nie dostaje gotowych wniosków, tylko przestrzeń na własne skojarzenia i odkrycia. To doświadczenie bardziej z pogranicza spotkania i eksploracji niż klasycznego zwiedzania.

Jak poprowadzona została narracja ekspozycji?

Narracja została zbudowana wokół 100 obiektów, podzielonych na pięć części tematycznych: „Źródła”, „Przemiany”, „Społeczność”, „Symbole” oraz „Skarby”. Każdy obiekt jest osobną historią, punktem wyjścia do szerszej opowieści o ludziach, pracy, wierzeniach, symbolach i codzienności. Widz nie „ogląda gablot”, ale podąża ścieżką opowieści, gdzie rzecz staje się przewodnikiem po historii miasta i regionu.

Szczególną rolę odgrywa tu samo Muzeum – obecne w narracji jako aktywny uczestnik historii, nie tylko miejsce przechowywania zbiorów, lecz instytucja, która przez dekady decydowała, co ocalić, jak opisać i w jaki sposób przekazać kolejnym pokoleniom. Wystawa pokazuje więc nie tylko historię rzeczy.

Co zobaczymy na wystawie?

Jerzy Duda Gracz, Górnik – pejzaż śląski z górnikiem | 1986, Muzeum Hutnictwa w Chorzowie

Na wystawie można zobaczyć najcenniejsze i najbardziej niezwykłe obiekty z kolekcji: średniowieczne monety, starodruki – w tym mszał z początku XVI wieku – najstarszą fotografię Huty „Królewskiej”, czy sztandar Towarzystwa Polek. Ważną część ekspozycji stanowią także dzieła wybitnych artystów, m.in. Rafała Malczewskiego, Jacka Malczewskiego, Jerzego Nowosielskiego, Jerzego Dudy-Gracza oraz Edwarda Dwurnika. Wśród prezentowanych obiektów znajdują się również rzeźby, medale i artefakty o wyjątkowym, niemal sensacyjnym charakterze – m.in. cios mamuta oraz paradna zbroja samurajska.

„Wystawa «Pamięć rzeczy…» to nie tylko jubileusz, ale zobowiązanie. Punkt wyjścia do dyskusji na temat znaczenia muzeum. W czasie, gdy przemysł hutniczy zmienia swoje oblicze, a wiele jego elementów znika z codzienności mieszkańców, muzeum staje się przestrzenią zachowania ciągłości – miejscem, w którym doświadczenia pokoleń nie ulegają zapomnieniu – podkreśla Tomasz Owoc, dyrektor Muzeum Hutnictwa w Chorzowie, współtwórca wystawy. – Dziedzictwo niematerialne hutnictwa – pamięć o pracy, obyczajach, języku, wspólnocie i rytuałach – ma dla tego miasta ogromne znaczenie. To część tożsamości mieszkańców i fundament lokalnej pamięci. Naszym zadaniem jest nie tylko chronić przedmioty, ale także historie, emocje i wartości, które są w nich zaklęte”.

Jean Joseph Perraud, Dzieciństwo Bachusa | 1859, Muzeum Hutnictwa w Chorzowie

Muzeum pełni dziś rolę strażnika pamięci przemysłowej – dokumentuje zanikające światy pracy, język, obyczaje i społeczne rytuały związane z hutnictwem i przemysłem ciężkim. Nie tylko gromadzi przedmioty, ale rejestruje relacje świadków historii, prowadzi działania edukacyjne, projekty dokumentacyjne i animuje społeczność wokół dziedzictwa przemysłowego.

To właśnie połączenie ochrony dziedzictwa materialnego (obiekty, dokumenty, fotografie, artefakty techniczne) z troską o dziedzictwo niematerialne (pamięć, język, obrzędy i tożsamość środowisk pracy) stanowi dziś o wyjątkowej roli muzeum w Chorzowie i na Górnym Śląsku. Placówka działa nie tylko jako depozyt przeszłości, ale jako przestrzeń współczesnej rozmowy o tożsamości regionu.

Jerzy Nowosielski, Pejzaż miejski (Widok fabryki) | 1962, Muzeum Hutnictwa w Chorzowie

Wydarzenia towarzyszące

Wystawie towarzyszy bogaty program wydarzeń: oprowadzania kuratorskie, wykłady, lekcje muzealne, warsztaty dla dzieci i młodzieży, „Szychty z kowalem” z pokazami pracy młota Beche.

Więcej o wystawie na stronie: muzeumhutnictwa.pl »
Więcej o eksponatach »