Witold Pruszkowski

Witold Pruszkowski (1846–1896) polski malarz oraz rysownik. Spędził młodość w Odessie i Kijowie. Z powodu niepokojów politycznych związanych ze zbliżającym się powstaniem styczniowym, wyjechał do Francji. W Paryżu pobierał nauki rysunku u Tadeusza Goreckiego. Po jego śmierci wyjechał do Monachium, gdzie w 1868 roku zapisał się do tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych.

Studia ukończył ze srebrnym medalem i dołączył do monachijskiego Kunstvereinu. W 1872 roku przyjechał do Krakowa, gdzie debiutował na TPSP. Kiedy Jan Matejko został dyrektorem Szkoły Sztuk Pięknych, Pruszkowski uczęszczał na jego zajęcia jako wolny słuchacz. Był mocno związany ze środowiskiem artystycznym Krakowa.

W twórczości Pruszkowskiego można dostrzec zarówno zainteresowanie kulturą antyczną (np. w portrecie Włodzimierza Różyckiego de Rosenwerth z 1895 r.), jak i współczesnym artyście malarstwem (np.: wpływ Eduarda Maneta). Ważną inspiracją dla twórczości Pruszkowskiego była literatura, w szczególności dzieła Juliusza Słowackiego, którą poznał podczas studiów w Monachium (Śmierć Anhellego, 1879; Anhelli, 1889; Śmierć Ellenai, 1892).

Charakterystyczną cechą twórczości Pruszkowskiego jest nastrój tajemniczości i motywy fantastyczne, czasem inspirowane motywami ludowymi (Kwiat paproci [Noc świętojańska], 1875 czy wspomniana Rusałka). Oryginalnym obrazem łączącym motywy fantastyczne z historycznymi jest Ofiarowanie korony Piastowi (1875). Pruszkowski był pierwszym przedstawicielem chłopomanii w malarstwie przełomu wieków. Natomiast jego wspomniana wcześniej Śmierć Anhellego jest pierwszym przejawem symbolizmu w sztuce. Pruszkowski podejmował też próby literackie. Napisał dramat Zbrodniarz, 1887; poemat prozą Car, 1893 oraz nieukończonej powieści Wdowa.