O czym chcesz poczytać?
  • Słowa kluczowe

  • Tematyka

  • Rodzaj

  • Artysta

Bohater sztuki i ojczyzny



Potrzebujemy Twojej pomocy. Wesprzyj nas »

pbm, niezła sztukaW historii nie tylko Polski, ale i całego świata, znajdziemy niewiele osobistości podobnych do Ignacego Jana Paderewskiego. Niezmiernie rzadko zdarza się bowiem, aby wybitny i szanowany na całym świecie artysta był uważany w swojej ojczyźnie za jednego z największych mężów stanu. Przyjrzyjmy się sposobowi, w jaki oba statusy osiągnął Paderewski.

Fundamenty
Informacja, wedle której muzyczny talent Ignacego Jana Paderewskiego objawił się wcześnie, z pewnością nie będzie dla nikogo stanowiła niespodzianki. Mały Ignacy od najmłodszych lat większość czasu spędzał przy starym rodzinnym fortepianie, a nieprzeciętny talent zauważały kolejne osoby zaangażowane w jego edukację. Już jako 12-letni chłopiec został wysłany do Warszawy, gdzie szlifował swoje pianistyczne umiejętności w Instytucie Warszawskim.

Ignacy Jan Paderewski, dzieciństwo, fotografia, Niezła Sztuka

Młody Ignacy Jan Paderewski | ok. 1870, Muzeum Narodowe w Warszawie

Wczesne dzieciństwo ukształtowało również patriotyzm Paderewskiego, ponieważ urodził się w rodzinie uznającej polskość za najwyższą wartość. Ojciec przyszłego wirtuoza – Jan – spędził rok w więzieniu za udział w powstaniu styczniowym, a aresztowanie było pierwszym wyraźnym wspomnieniem z dzieciństwa jego syna.

Wielkie wrażenie na małym Ignacym wywarł również pierwszy opis bitwy pod Grunwaldem. Chłopiec postanowił, że gdy dorośnie, upamiętni pięćsetną rocznicę tego wydarzenia i… dopiął swego! 14 lipca 1910 roku na Placu Matejki w Krakowie, w obecności ponad 150 tysięcy ludzi, odsłonięty został Pomnik Grunwaldzki, przedstawiający siedzącego na koniu króla Władysława II Jagiełłę. Monument sfinansował Paderewski, a prace nad jego budową przebiegały w konspiracyjnych warunkach, ponieważ odsłonięcie monumentu o charakterze patriotycznym, w kraju znajdującym się pod zaborami, wydawało się nieprawdopodobne. Nawet sam projektant pomnika, Antoni Wiwulski, nie zdawał sobie sprawy z końcowego przeznaczenia tworzonych przez siebie szkiców. Podczas odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego Paderewski wygłosił jedno ze swoich pierwszych przemówień o charakterze patriotycznym – niepodległościowym.

Ignacy Jan Paderewski, Royal Albert Hall, koncert, Londyn, Niezła Sztuka

Koncert Ignacego Jana Paderewskiego w Royal Albert Hall w Londynie | 1933, Muzeum Narodowe w Warszawie

Bohater sztuki
Początek wielkiej kariery pianisty datuje się na jego pierwszy koncert w Paryżu w 1888 roku. Francuskie media wprost oszalały z zachwytów nad Polakiem, określając go m.in. „sensacją sezonu”, „lwem paryskim” czy wreszcie „drugim Chopinem”. Paderewski poszedł za ciosem i podbijał kolejne europejskie kraje, z Wielką Brytanią na czele, gdzie jego występy oglądała m.in. królowa Wiktoria. O skali talentu pianisty najlepiej świadczy fakt, że wyspiarska widownia specjalnie dla niego zmieniła swoje zwyczaje. Te polegały na traktowaniu muzyki jako tła do rozmów, o czym kilka dekad wcześniej przekonał się inny wybitny polski wirtuoz – Henryk Wieniawski. W przypadku koncertów Paderewskiego na sali panowała cisza.

Po zdobyciu Europy kolejnym przystankiem w karierze Paderewskiego siłą rzeczy musiały zostać Stany Zjednoczone. Artysta dotarł za ocean jesienią 1891 roku, a pierwszy koncert zagrał w Carnegie Hall. Nowojorska sala koncertowa, otwarta kilka miesięcy wcześniej, uchodzi współcześnie za jedno z najważniejszych miejsc w historii muzyki poważnej. W trakcie swojej pierwszej amerykańskiej trasy Paderewski wystąpił 107 razy, z czego aż 32 razy w Nowym Jorku. W koncertach uczestniczyło ponad 200 tysięcy osób, co pozwoliło na wygenerowanie niebotycznego jak na owe czasy dochodu – 100 tysięcy dolarów.

Ignacy Jan Paderewski, Nowa Zelandia, fotografia, Niezła Sztuka

Ignacy Jan Paderewski z żoną Heleną i grupą osób towarzyszących w strojach Maorysów w Rotorua, podczas tournée pianisty w Nowej Zelandii | 1904, Muzeum Narodowe w Warszawie

Archiwalne zdjęcia z występów Ignacego Jana Paderewskiego, szkice skomponowanych przez niego utworów oraz wiele innych materiałów związanych z jego życiem można znaleźć w Polskiej Bibliotece Muzycznej. Korzystanie ze zbiorów PBM jest całkowicie bezpłatne.

Bohater ojczyzny
Mowa wygłoszona w trakcie uroczystości odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego była swoistym zwiastunem działalności publicznej Paderewskiego, który szybko dołączył do grona najważniejszych polskich polityków. Olbrzymią rolę w osiągnięciu tego statusu odegrała jego wielka kariera muzyczna. To dzięki niej przed Paderewskim w wielu krajach otworzyły się możliwości nawiązania kontaktów z elitami politycznymi. Artysta umiejętnie z nich korzystał. Podczas I wojny światowej zbliżył się do doradcy prezydenta USA, który umożliwił mu spotkanie z samym prezydentem Thomasem Woodrowem Wilsonem. Wiele wskazuje na to, że właśnie aktywna agitacja Paderewskiego doprowadziła do uwzględnienia przez prezydenta postulatu o niepodległym państwie polskim w jego słynnym programie pokojowym, znanym jako „14 punktów Wilsona”.

Lawrence Alma-Tadema, Portret Ignacego Jana Paderewskiego, muzyk, sztuka polska, malarstwo angielskie, Niezła Sztuka

Lawrence Alma-Tadema, Portret Ignacego Jana Paderewskiego | 1890, Muzeum Narodowe w Warszawie

26 grudnia 1918 roku Paderewski przybył do Poznania, gdzie przed hotelem Bazar wygłosił patriotyczne przemówienie dla tysięcy Polaków. W odpowiedzi Niemcy dzień później zorganizowali paradę wojskową, w trakcie której napadali na polskie instytucje, co doprowadziło do wybuchu zamieszek. Te przekształciły się w trwające półtora miesiąca powstanie wielkopolskie, uchodzące w polskiej publicystyce historycznej za jedyne zwycięskie powstanie narodowe w historii kraju.

Uwielbienie przez rodaków i zagraniczne kontakty sprawiły, że z Paderewskim liczyli się wszyscy polscy politycy dwudziestolecia międzywojennego. Najważniejszy z nich – Józef Piłsudski – powierzył artyście w 1919 roku stanowisko premiera i ministra spraw zagranicznych.

Potwierdzenie tego, jak wielkim Polakiem był Ignacy Jan Paderewski, stanowią zbiory poświęcone mu na stronach Polskiej Biblioteki Muzycznej. PBM prócz materiałów związanych z muzyczną działalnością Paderewskiego, posiada w swoich zasobach bogatą dokumentację życia politycznego artysty. Wśród archiwaliów znajdują się takie unikaty jak zdjęcia przedstawiające muzyka i Józefa Piłsudskiego czy list napisany przez marszałka do Paderewskiego i jego drugiej żony – Heleny.

pbm, logotypy, UE, niezła sztuka


Dziękujemy Ci, że czytasz nasze artykuły. Właśnie z myślą o takich cudownych osobach jak Ty je tworzymy. Osobach, które lubią czytać i doceniają nasze publikacje. Wszystko, co widzisz na portalu jest dostępne bezpłatnie, a ponieważ wkładamy w to dużo serca i pracy, to również zajmuje nam to sporo czasu. Nie mamy na prowadzenie portalu grantu ani pomocy żadnej instytucji. Bez Waszych darowizn nie będziemy miały funduszy na publikacje. Dlatego Twoje wsparcie jest dla nas bardzo ważne. Jeśli lubisz czytać niezłosztukowe artykuły – wesprzyj nas.
Dziękujemy Ci bardzo, Joanna i Dana, założycielki Fundacji Niezła sztuka



Portal NiezlaSztuka.net prowadzony jest przez Fundację Promocji Sztuki „Niezła Sztuka”. Wszystkie publikacje finansowane są dzięki darowiznom Czytelników. Dlatego Twoja pomoc jest bardzo ważna. Jeśli chcesz wesprzeć nas w tworzeniu tego miejsca w polskim internecie na temat sztuki, będziemy Ci bardzo wdzięczni.

Wesprzyj »



Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *