Antoni Piotrowski – malarz narodowy Bułgarii

O tym, jak uniwersalny jest język sztuki, nie trzeba nikogo przekonywać. W Konkursie Chopinowskim bierze udział coraz liczniejsze grono uczestników z krajów azjatyckich. Jan Matejko, narodowy malarz polski, był synem Czecha, a jego matka pochodziła natomiast z polsko-niemieckiej rodziny. Wincenty Pol, autor Pieśni o ziemi naszej i Mohorta, urodził się w rodzinie o korzeniach pruskich oraz francuskich.

Antoni Piotrowski Autoportret

Antoni Piotrowski, Autoportret | 1893, olej, płótno, 163 × 111 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie

Nie tylko jednak kultura polska przyciągała i nadal przyciąga w swoją orbitę wybitnych twórców różnych nacji. Bywało, że i polscy artyści oddawali swój talent na rzecz służby innym narodom. Autorem obrazu, który stał się ikoną mitu założycielskiego niepodległej Bułgarii, jest Antoni Piotrowski. Jego dzieło Rzeź w Batak z 1892 roku wywołało ponad sto lat później międzynarodowy skandal, gdy próbowano podważyć autentyczność historycznego przekazu1.

Antoni Piotrowski Rzeź w Batak w 1876

Antoni Piotrowski, Rzeź w Batak w 1876 | 1892, olej, płótno, 183 × 283 cm, Galeria Narodowa, Sofia

W połowie września 2017 roku otwarto w Galerii Muzeum Narodowego w Sofii wystawę twórczości Antoniego Piotrowskiego. Ale nawet tam, gdzie część (bułgarska) jego dorobku artystycznego stanowi element narodowej ikonografii, autorom ekspozycji wydała się ona zbyt mało przekonywująca. Wzbogacono ją o kilka prac Tadeusza Ajdukiewicza, który także malował sceny związane z bułgarską kulturą i historią.

W Polsce o Piotrowskim mówi się zdecydowanie rzadziej. Mimo to jego obrazy często uzupełniają tematyczne wystawy zbiorowe. Twórczość artysty nie budzi kontrowersji. Co gorsza, nawet się o niej nie dyskutuje. Czasem któryś z historyków sztuki zajrzy do Autobiografii malarza. Czasem pojawi się w którymś ze światowych domów aukcyjnych jakiś nieznany, lecz interesujący obraz autorstwa Piotrowskiego. Jednak tego wszystkiego jest za mało. Jego sztuka wciąż nie została należycie doceniona. Nie doczekała się też odpowiedniego świadectwa rozległości zainteresowań artystycznych oraz twórczej eksploracji.

Czytaj dalej


  1. Martina Baleva, Ulf Brunnbauer (Red.), Батак като място на паметта. Batak – ein bulgarischer Erinnerungsort, Sofia 2007.