Jacek Malczewski – rycerz polskiej sztuki

„Znałem Malczewskiego od bardzo dawna, ale z tych lat wyraźnie go pamiętam. Drobny i szczupły, delikatnej, bardzo harmonijnej budowy, rozprostowany zawsze hardo i sztywny w karku, zdecydowany w lekkich, młodzieńczych prawie ruchach. Wysoko sklepione, niemal naprzód wysunięte czoło, łysa, jak gdyby pionowo postawiona, ale szlachetnie zaokrąglona czaszka. Czarne, duże, szeroko jak u dziecka otwarte oczy, oczy zmęczone, jak gdyby patrzące gdzieś w dal, jak gdyby1 nie widzące, a takie machinalnie czujne… W długich, nerwowych palcach drży papieros”2.

JAcek Malczewski <em>Autoportret z kwiatem ostu,</em> 1911, wł. prywatna, obecnie depozyt w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, fot. P. Rogólski

Jacek Malczewski Autoportret z kwiatem ostu, 1911,
wł. prywatna, obecnie depozyt w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, fot. P. Rogólski

Słowa Adama Heydla chyba najpełniej oddają faktyczny wygląd mistrza. Porównując zdjęcie artysty z jego malarskim wyobrażeniem siebie samego, trudno jest rozpoznać w tym szczupłym, drobnym mężczyźnie potężnego rycerza sztuki, który dumnie wypina pierś w obronie twórczych ideałów.

Jacek Malczewski, ok. 1910, fotografia ze zbiorów Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu

Jacek Malczewski, ok. 1910,
fotografia ze zbiorów Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu

Wobec malarstwa Jacka Malczewskiego trudno pozostać obojętnym. Obecny właściwie w każdej z większych polskich kolekcji muzealnych, doceniany już od wielu lat przez kolekcjonerów prywatnych, jest nieodłącznym elementem, ba – filarem bogatego krajobrazu malarstwa polskiego. Czytaj dalej


  1. Pisowania zgodna z oryginałem.
  2. A. Heydel, Jacek Malczewski. Człowiek i artysta, Kraków 1933, s. 152.