O czym chcesz poczytać?
  • Słowa kluczowe

  • Tematyka

  • Rodzaj

  • Artysta

Anton van Dyck „Portret Emmanuela Filiberta Sabaudzkiego”



Antoon/Anton Van Dyck, Portret Emmanuela Filiberta Sabaudzkiego, ok. 1624
olej na płótnie, 126 × 99,6 cm
Dulwich Picture Gallery, Londyn

Antoon/Anton Van Dyck, Portret Emmanuela Filiberta Sabaudzkiego, ok. 1624 olej na płótnie, 126 × 99,6 cm Dulwich Picture Gallery, Londyn

Portret autorstwa van Dycka, przedstawiający jednego z wicekrólów Sycylii, pomógł tej postaci nie odejść w zapomnienie.

Ten mało znaczący władca o dynastycznych koligacjach umiera bezpotomnie na panującą wówczas zarazę dżumy w Palermo. Wcześniej jednak zamawia portret u podróżującego po Włoszech, cenionego portrecisty władców i arystokracji. Barokowe dzieło jest wzbogacone o symbole gloryfikujące potęgę i władzę. Imponujący portret Emmanuela Filiberta to swoista propaganda. Monarcha ubrany jest w zbroję, co jest oznaką wojskowego dowództwa. Jej heroizująca funkcja dodaje mężczyźnie prestiżu oraz podkreśla jego królewską godność. Kolejnymi, powielonymi symbolami władzy są pozostałe części zbroi – hełm z bogatym pióropuszem i rękawica leżąca na stole zasłanym czerwoną, więc królewską materią. Uzbrojenie Emmanuela, typ dekoracyjnej szpady dworskiej zawieszonej na lewym boku i muszkiet w prawej ręce to dowody nie tylko na jego waleczność, lecz także na szlacheckie pochodzenie. Zacieniona kolumna po prawej stronie Emmanuela również pełni dwie funkcje: to dekor i symbol władzy.

Bogato zdobiona, emaliowana w złote wzory ceremonialna zbroja stanowi kunszt rzemiosła oraz pole do popisu dla malarza. Kolejnymi częściami stroju monarchy są mankiety i wspaniała kryza okalająca szyję. Spod pancerza wyłania się złota suknia – rodzaj męskich krótkich spodni, poniżej których widzimy nogi odziane w białe pończochy. Twarz portretowanego jest jasna, uróżowiona, a zaczepne spojrzenie skierowane jest wprost na widza. Fryzura, bródka i hiszpański wąsik odzwierciedlają ówczesną modę.

Portret jest efektowny, bardzo dekoracyjny i ciekawy ikonograficznie, ale przy całym swoim majestacie psychologicznie nikły. Mamy tu cechy malarstwa flamandzkiego wzbogaconego o wpływy hiszpańskie i włoskie. Jest to wynik podróży van Dycka, jego spostrzeżeń oraz wymagań zamawiającego.

Anton van Dyck (1599–1641) był flamandzkim malarzem, uczniem samego Rubensa. Znany jest głównie jako portrecista, lecz malował również sceny religijne i mitologiczne. W latach 1622–1627 przebywał we Włoszech, a w roku 1632 osiadł na stałe w Anglii jako nadworny malarz Karola I. Właśnie z jego podróży po Sycylii w roku wielkiej zarazy pochodzi portret Emmanuela Filiberta Sabaudzkiego, Wielkiego Admirała Hiszpanii, kawalera maltańskiego, księcia di Oneglia, Prela i Maro, wicekróla Sycylii i admirała Kastylii, władcy będącego całe swe życie na służbie u królów Hiszpanii.

Antoon/Anton Van Dyck
Portret Emmanuela Filiberta Sabaudzkiego, ok. 1624
olej na płótnie, 126 × 99,6 cm
Dulwich Picture Gallery, Londyn


Bibliografia:
Portret. Funkcja, forma, symbol, red. Marczak-Krupa A., Warszawa 1990.
Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. Kubalska-Sulkiewicz K., Warszawa 2007.

Tomasz Holak

» Tomasz Holak

histo­ryk sztuki, kurator, krytyk artystyczny i pracownik muzealny. Miło­śnik sztuki współ­cze­snej i moder­ni­stycz­nej archi­tek­tury

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *



ns-wspieram-post

Spodobał Ci się artykuł? Wesprzyj nas »